Najważniejsze informacje
| Co sprawdzić | Najczęstsza praktyka |
|---|---|
| Sadzenie do gruntu | Zwykle po ustąpieniu ryzyka przymrozków, najczęściej w drugiej połowie maja |
| Sadzenie do nieogrzewanego tunelu | Często możliwe wcześniej niż w gruncie, zwykle pod koniec kwietnia lub na początku maja, jeśli warunki są odpowiednie |
| Temperatura podłoża | Warto sadzić, gdy ziemia jest wyraźnie ogrzana, najlepiej co najmniej do około 12°C |
| Rozstawa | Zależna od odmiany i sposobu prowadzenia; najczęściej około 40–60 cm między roślinami |
| Stanowisko | Słoneczne, ciepłe i osłonięte od silnego wiatru |
Terminy są orientacyjne i zależą od pogody, regionu oraz przebiegu sezonu.
Pomidory są roślinami ciepłolubnymi. Nawet krótki spadek temperatury może zatrzymać ich wzrost, a przymrozek zwykle poważnie uszkadza liście i pędy. Dlatego o terminie sadzenia nie powinien decydować wyłącznie kalendarz. Ważniejsze są temperatura nocą, stan ziemi i prognoza pogody na najbliższe dni.
Kiedy sadzić pomidory do gruntu?
W większości regionów Polski pomidory sadzi się do gruntu po tak zwanej zimnej Zośce, czyli zwykle w drugiej połowie maja. Nie jest to jednak sztywna data. Jeżeli zapowiadane są nocne spadki temperatury, lepiej odłożyć sadzenie o kilka dni niż narażać rozsadę na wychłodzenie.
Na cieplejszych stanowiskach, szczególnie przy południowej ścianie budynku lub w miejscu osłoniętym od wiatru, sadzenie może udać się nieco wcześniej. Z kolei na otwartej działce, w zagłębieniu terenu albo w chłodniejszych rejonach kraju bezpieczniej poczekać do końca maja. Dotyczy to zwłaszcza wysokich, delikatnych odmian oraz młodych roślin, które nie zostały dobrze zahartowane.
Przed wysadzeniem warto sprawdzić nie tylko temperaturę powietrza, ale też ziemię. Zimne i mokre podłoże utrudnia przyjmowanie się sadzonek. Pomidor lepiej rozpoczyna wzrost w ziemi ogrzanej, przepuszczalnej i niezbyt wilgotnej.
Kiedy sadzić pomidory w szklarni i tunelu?
W ogrzewanej szklarni pomidory można sadzić wcześniej, ponieważ łatwiej utrzymać tam odpowiednią temperaturę. Termin zależy od tego, czy obiekt jest ogrzewany nocą i jak dobrze zatrzymuje ciepło. W nieogrzewanej szklarni lub tunelu foliowym sadzenie często przypada na koniec kwietnia albo początek maja, ale tylko wtedy, gdy podłoże jest już ciepłe, a rośliny można zabezpieczyć przed chłodem.
Folia nie chroni całkowicie przed zimnem. W bezchmurną noc temperatura wewnątrz tunelu może mocno spaść, szczególnie gdy konstrukcja jest niewielka. Przy wcześniejszym sadzeniu warto mieć pod ręką włókninę, dodatkową warstwę folii lub inne lekkie okrycie. Nie powinno ono jednak stale dotykać liści, ponieważ przy wilgoci może sprzyjać chorobom.
W tunelu trzeba również pamiętać o wietrzeniu. W słoneczny dzień temperatura pod osłoną rośnie szybko, a nadmierne ciepło i wilgoć osłabiają rośliny. Wietrzenie ogranicza ryzyko chorób i pomaga uniknąć gwałtownych różnic temperatur.
Terminy sadzenia pomidorów w różnych regionach Polski
| Region lub warunki | Orientacyjny termin gruntu | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Najcieplejsze rejony zachodniej i południowej Polski | Druga połowa maja, czasem nieco wcześniej | Liczy się osłonięte stanowisko i brak zapowiadanych przymrozków |
| Centralna Polska | Zwykle druga połowa maja | Przed sadzeniem warto obserwować temperatury nocne i ogrzanie ziemi |
| Północny wschód, tereny podgórskie i chłodne działki | Często druga połowa maja lub koniec maja | Wiosna bywa opóźniona, a przymrozki mogą występować dłużej |
| Stanowiska osłonięte, przy południowej ścianie | Możliwe nieco wcześniej niż na otwartej działce | W razie zimnych nocy trzeba zabezpieczyć rośliny |
Podane terminy dotyczą przede wszystkim rozsady przeznaczonej do sadzenia. W każdym regionie mikroklimat działki może zmienić właściwy moment nawet o kilka dni. Przy wątpliwościach rozsądniej jest opóźnić sadzenie niż wysadzić pomidory do zimnej ziemi.
Jak rozpoznać, że rozsada pomidora jest gotowa?
Dobra rozsada powinna być krępa, jędrna i mieć zdrowe, zielone liście. Zbyt długie, wiotkie rośliny nie zawsze są chore, ale zwykle potrzebują lepszego światła i ostrożnego sadzenia. Pomidor może mieć widoczny pąk kwiatowy, jednak nie trzeba czekać na rozwinięte kwiaty. Przerośnięta rozsada gorzej znosi przesadzanie i może zahamować wzrost po posadzeniu.
Przed wysadzeniem rośliny trzeba zahartować. Przez kilka dni stopniowo przyzwyczaja się je do słońca, wiatru i niższej temperatury, najpierw wystawiając na zewnątrz na krótko, a później wydłużając ten czas. Nie należy wystawiać świeżej rozsady od razu na pełne słońce, ponieważ liście mogą ulec poparzeniu.
Roślina przeznaczona do gruntu powinna mieć dobrze rozwiniętą bryłę korzeniową, ale korzenie nie powinny być silnie splątane. Jeśli sadzonka tworzy już kwiaty, można ją posadzić, lecz trzeba szczególnie uważać, aby nie przesuszyć podłoża podczas przyjmowania się.
Jak przygotować miejsce pod pomidory?
Pomidory najlepiej rosną w miejscu słonecznym, ciepłym i osłoniętym od silnego wiatru. Potrzebują ziemi żyznej, przepuszczalnej i zatrzymującej wilgoć, ale nie podmokłej. Przed sadzeniem warto spulchnić podłoże i wymieszać je z dobrze rozłożonym kompostem. Świeży obornik nie jest dobrym wyborem bezpośrednio pod młode rośliny.
Nie należy sadzić pomidorów w miejscu, gdzie przez kilka poprzednich sezonów rosły inne rośliny z rodziny psiankowatych, przede wszystkim pomidory, papryka, bakłażan lub ziemniaki. Taka przerwa ogranicza ryzyko gromadzenia się patogenów w ziemi. Na małej działce zachowanie idealnego płodozmianu bywa trudne, dlatego tym bardziej trzeba usuwać chore resztki roślin i wybierać zdrową rozsadę.
Rozstawa zależy od odmiany, siły wzrostu i sposobu prowadzenia. Odmiany wysokie wymagają więcej miejsca oraz podpory, natomiast karłowe mogą rosnąć nieco gęściej. Zbyt ciasne sadzenie ogranicza przewiew i ułatwia rozprzestrzenianie chorób grzybowych.
Jak prawidłowo posadzić pomidory?
Pomidory sadzi się zwykle nieco głębiej niż rosły w małej doniczce. Można zagłębić część łodygi, ponieważ pomidor ma zdolność tworzenia dodatkowych korzeni na przysypanej części pędu. Trzeba jednak usunąć liście, które znalazłyby się pod ziemią, i nie zakopywać całej rośliny aż po wierzchołek. Wyjątkiem są bardzo wyciągnięte sadzonki, które można ułożyć lekko skośnie.
Dołek powinien być dopasowany do bryły korzeniowej. Po posadzeniu ziemię delikatnie dociska się wokół korzeni i podlewa, aby usunąć puste przestrzenie. Woda powinna trafić bezpośrednio pod roślinę, a nie na liście. Jeżeli sadzonki są wysokie, podporę najlepiej umieścić od razu, by później nie uszkodzić korzeni.
Przez pierwsze dni po posadzeniu trzeba kontrolować wilgotność ziemi. Pomidor nie powinien stać w błocie, ale przesuszenie świeżo posadzonej bryły korzeniowej również utrudnia przyjęcie. Po podlaniu można zastosować ściółkę, na przykład z dojrzałego kompostu lub materiału przeznaczonego do ściółkowania. Pomaga ona ograniczyć parowanie i zabrudzenie liści ziemią.
Co zrobić, gdy po posadzeniu zapowiadany jest przymrozek?
Jeżeli pomidory są już w gruncie, a prognoza zapowiada przymrozek, należy je osłonić. Najprostsze rozwiązanie to włóknina ogrodowa rozłożona na konstrukcji lub podporach tak, aby nie łamała roślin i nie przygniatała liści. Osłonę zakłada się przed spadkiem temperatury, a zdejmuje po ogrzaniu powietrza, zwykle rano.
Nie warto polegać wyłącznie na butelkach z gorącą wodą ani na podlaniu liści. Takie metody nie dają pewnej ochrony, a mokre liście mogą łatwiej ulegać chorobom. Jeśli rośliny są jeszcze w doniczkach, najbezpieczniej przenieść je do jasnego, nieprzemarzającego miejsca.
Czy można sadzić pomidory podczas upału?
Sadzenie w bardzo ciepły, słoneczny dzień jest możliwe, ale nie jest najlepszym rozwiązaniem. Młoda roślina po przeniesieniu ma ograniczone możliwości pobierania wody, a jej liście szybko więdną. Lepiej wybrać dzień pochmurny lub sadzić późnym popołudniem. Po posadzeniu należy zapewnić regularne podlewanie i przez krótki czas osłonić rośliny przed ostrym słońcem, jeśli są szczególnie delikatne.
Nie powinno się jednak utrzymywać stale mokrej ziemi. Podlewanie ma ułatwić ukorzenienie, a nie zastępować przepuszczalnego podłoża. Gdy pomidor zacznie wypuszczać nowe liście, zwykle oznacza to, że dobrze znosi zmianę miejsca.
Czy termin sadzenia zależy od odmiany?
Tak. Odmiany wysokie, wymagające długiego okresu wzrostu, często uprawia się z wcześniejszej rozsady, ale ich wysadzenie nadal musi być uzależnione od temperatury. Pomidory koktajlowe i część odmian karłowych zwykle szybciej zaczynają owocować, jednak nie oznacza to, że są odporne na przymrozki. Każdy pomidor pozostaje rośliną ciepłolubną.
Warto też sprawdzić, czy konkretna odmiana jest przeznaczona do gruntu, tunelu czy szklarni. Informacja na opakowaniu nasion lub etykiecie rozsady może podpowiedzieć sposób prowadzenia i termin przygotowania roślin, ale nie zastępuje obserwacji pogody.
Podsumowanie
Najczęściej sadzi się pomidory do gruntu w drugiej połowie maja, po ustąpieniu ryzyka przymrozków i ogrzaniu ziemi. W tunelu lub szklarni można rozpocząć uprawę wcześniej, lecz tylko przy możliwości ochrony roślin przed zimnymi nocami. Najlepszą gwarancją udanego startu jest zahartowana, zdrowa rozsada, słoneczne stanowisko, przepuszczalne podłoże i gotowość do opóźnienia sadzenia, gdy wiosna jest chłodna.